Ưu – Nhược điểm khi chụp cộng hưởng từ

1. Ưu điểm

Chụp MRI là một trong những phương pháp chẩn đoán bệnh chuyên sâu có nhiều ưu điểm vượt trội.

Một trong những ưu điểm chính của MRI là cho phép bác sĩ nghiên cứu, quan sát đặc điểm bên trong cơ thể con người theo cách không xâm lấn. Máy MRI không gây hại hoặc nguy hiểm cho cơ thể trong suốt quá trình quét.

Ưu điểm thứ hai, đó là máy quét MRI cho ra nhiều loại hình ảnh và góc độ của một vùng duy nhất trên cơ thể mà bệnh nhân không cần phải di chuyển trong quá trình quét. Cụ thể, có 3 mặt phẳng khi chụp lâm sàng: mặt phẳng trục, mặt phẳng nhỏ và mặt phẳng vành. Máy quét MRI chụp được hình ảnh ở hầu hết mọi mặt phẳng. Ưu điểm này mang lại lợi thế công nghệ cho MRI so với các loại máy chụp khác, chẳng hạn như máy quét CT chỉ giới hạn trong mặt phẳng trục duy nhất.

Cuối cùng, nhờ sử dụng hơn 250 sắc thái xám để phân biệt các phần khác nhau của mô, máy quét MRI tạo ra hình ảnh chất lượng rất cao, rõ ràng và dễ đọc. Nhờ đó, bác sĩ dễ dàng nghiên cứu kết quả và xác định tình trạng bệnh và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp cho bệnh nhân.

2. Nhược điểm

Tương tự như các loại thiết bị y tế khác, máy chụp cộng hưởng từ cũng có một số nhược điểm mà đôi khi, bệnh nhân lẫn bác sĩ phải khá thận trọng, đó là:

• • Đòi hỏi bệnh nhân bất động tuyệt đối: Máy quét MRI đầu tiên mà Tiến sĩ Damadian chế tạo ra yêu cầu bệnh nhân nằm yên trong máy khoảng 5 giờ. Ngày nay, các loại máy thế hệ mới được cải tiến hơn nhưng cũng yêu cầu người bệnh nằm trong máy một thời gian dài, từ 20 – 90 phút. Hơn nữa, bệnh nhân được yêu cầu tuyệt đối bất động trong suốt quá trình quét, vì chỉ một cử động nhỏ cũng có thể khiến toàn bộ hình ảnh bị biến dạng. Một khi hình ảnh bị biến dạng, quá trình quét phải thực hiện lại từ đầu.

• • Một lần chụp MRI diễn ra khá lâu, nên chẩn đoán hình ảnh này không thích hợp áp dụng cho trường hợp cấp cứu – vốn đòi hỏi cung cấp hình ảnh nhanh và chính xác.

• • Quét MRI gây ra tiếng ồn rất lớn. Vì thế, người bệnh cần sử dụng nút bịt tai hoặc tai nghe trong quá trình chụp.

• • Chi phí chụp khá cao: Máy quét MRI là thiết bị cực kỳ đắt tiền. Do đó, chi phí cho một lần chụp cũng khá cao.

Những ai không chụp được MRI?

Chụp cộng hưởng từ chống chỉ định với các đối tượng sau đây:

• • Phụ nữ mang thai: Thai phụ không nên chụp MRI trong tam cá nguyệt đầu tiên, trừ khi thực sự cần thiết. Đây là giai đoạn các cơ quan trong cơ thể thai nhi phát triển mạnh. Lực hút nam châm và sóng vô tuyến từ máy MRI có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển này, đe dọa đến sức khỏe thai nhi.

• • Người bị một số bệnh lý mạn tính như viêm phổi nặng, suy thận, suy gan, trào ngược dạ dày thực quản, hội chứng sợ không gian kín…

• • Những người đang mang thiết bị bằng kim loại bên trong cơ thể: MRI sử dụng từ trường mạnh nên sự hiện diện của kim loại trong cơ thể có thể gây nguy hiểm nếu chúng bị nam châm hút. Ngay cả khi không bị nam châm hút, các vật thể kim loại cũng có nguy cơ làm biến dạng hình ảnh MRI. Những thiết bị này gồm có:
    • Một số cuộn dây kim loại đặt trong mạch máu
    • Khớp nhân tạo bằng kim loại
    • Van tim nhân tạo
    • Máy khử rung tim cấy ghép
    • Máy bơm thuốc tự động được cấy dưới da
    • Máy kích thích thần kinh cấy ghép
    • Máy tạo nhịp tim
    • Máy trợ thính
    • Kim loại, đinh vít, tấm, stent hoặc kim bấm phẫu thuật
    • Cấy ghép ốc tai điện tử
    • Đạn, mảnh bom hoặc bất kỳ loại mảnh kim loại nào khác

Nếu bạn có hình xăm vĩnh viễn, hãy hỏi bác sĩ xem chúng có ảnh hưởng đến kết quả MRI hay không. Một số loại mực xăm đậm có chứa kim loại. Bên cạnh đó, chụp trực tiếp trên vùng da có hình xăm còn dễ gây bỏng rát da.

Quy trình chụp MRI

Thời gian chụp MRI phụ thuộc vào sự cải tiến của hệ thống máy móc, có thể mất từ 20 – 90 phút. Bạn cần chuẩn bị thật kỹ trước, trong và sau khi chụp để nhận được kết quả chính xác cũng như không gặp phải các vấn đề sức khỏe nào. (2)

1. Trước khi chụp

Khi được chỉ định chụp cộng hưởng từ, cần cho bác sĩ biết nếu bạn:

• Đang mắc một số bệnh lý mạn tính như bệnh thận, bệnh gan, hen suyễn…
• Vừa mới thực hiện một ca phẫu thuật
• Dị ứng với thực phẩm hay thuốc
• Đang mang thai, hoặc có khả năng mang thai

Trước khi bước vào máy quét MRI, bạn có thể ăn uống bình thường cũng như uống các loại thuốc trị bệnh không nằm trong danh mục cấm của bác sĩ. Tiếp đó, bạn sẽ được yêu cầu thay trang phục và loại bỏ những thứ có thể ảnh hưởng đến hình ảnh từ tính, chẳng hạn như:

• Trang sức
• Kẹp tóc
• Kính mắt gọng kim loại
• Tóc giả
• Răng giả
• Máy trợ thính
• Áo lót có gọng
• Các thiết bị điện tử: thẻ tín dụng, chìa khóa từ, điện thoại, ổ đĩa cứng di động, ổ nhớ USB, đồng hồ đeo tay…

2. Trong lúc chụp

Đầu tiên, bạn sẽ được tiêm thuốc cản quang vào tĩnh mạch ở cánh tay hoặc bàn tay. Thuốc này có tác dụng giúp bác sĩ nhìn rõ hơn cấu trúc bên trong cơ thể. Thuốc cản quang thường được sử dụng trong chụp MRI có tên gọi gadolinium.

Khi mọi thứ đã sẵn sàng, bạn sẽ nằm vào bên trong máy MRI (toàn bộ hoặc một phần cơ thể). Dây đai có thể được sử dụng để giữ bạn nằm yên trong quá trình kiểm tra.

MRI là cỗ máy tạo ra năng lượng để chụp ảnh bên trong cơ thể con người. Vì thế, bạn sẽ nghe thấy tiếng đập hoặc tiếng gõ mạnh trong quá trình quét. Nếu thấy quá ồn, bạn nên yêu cầu bác sĩ cung cấp nút tai hoặc tai nghe.

Bạn cũng có thể bị rung hoặc co giật nhẹ. Sở dĩ có hiện tượng này là do MRI kích thích các dây thần kinh trong cơ thể bạn. Đây là hiện tượng hoàn toàn bình thường, cho nên bạn không cần lo lắng.

3. Sau khi chụp

Thông thường, sau khi hoàn tất việc chụp cộng hưởng từ, bạn có thể về nhà và tiếp tục các hoạt động thường ngày. Chỉ một số ít bệnh nhân bị choáng nhẹ cần ở lại trung tâm chẩn đoán hình ảnh cho đến khi hoàn toàn tỉnh táo.

Chuyên gia sẽ phân tích hình ảnh từ bản quét MRI, sau đó chuyển kết quả cho bác sĩ đang trực tiếp điều trị cho bạn. Dựa vào đó, bác sĩ sẽ xác định được thể trạng bệnh để lựa chọn phương pháp chữa trị thích hợp.

Các câu hỏi liên quan:

1. Chụp cộng hưởng từ có ảnh hưởng đến sức khỏe không?

Máy quét MRI không có bức xạ và không tạo ra bất kỳ tác dụng phụ có hại nào cho bệnh nhân. Tuy nhiên, máy sử dụng một nam châm rất mạnh có thể hút các vật bằng kim loại ở gần. MRI cũng gây rủi ro nếu bạn đang mang một số vật thể kim loại bên trong cơ thể. Do vậy, hãy bỏ tất cả đồ vật bằng kim loại trên người, đồng thời báo với kỹ thuật viên nếu bạn có một thiết bị y tế bằng kim loại trong người trước khi tiến hành chụp MRI.

2. Cần chuẩn bị những gì trước khi tiến hành chụp MRI?

Bạn có thể ăn uống và sinh hoạt như bình thường trước khi tiến hành chụp cộng hưởng từ. Nếu cảm thấy lo lắng thái quá, hãy trao đổi với bác sĩ để tìm cách khắc phục. Một số loại thuốc benzodiazepine đường uống, chẳng hạn như Xanax, Ativan hoặc Valium… được kê cho bệnh nhân trước khi chụp MRI nhằm làm giảm sự căng thẳng của họ, giúp họ hoàn thành quá trình chụp một cách dễ dàng. Benzodiazepines hoạt động bằng cách làm dịu lo lắng cũng như thư giãn cơ bắp, khiến người bệnh thoải mái hơn khi nằm yên trên bàn chụp MRI trong một thời gian dài.

3. Chụp cộng hưởng từ MRI bao lâu thì có kết quả?

Thời gian chụp MRI và trả kết quả phụ thuộc vào từng loại chụp. Một số loại chỉ diễn ra trong 20 phút, trong khi những bài khác kéo dài hơn một giờ. Cũng giống như chụp ảnh bằng camera, nếu bệnh nhân cử động thì hình ảnh sẽ bị mờ và phải chụp lại toàn bộ, đồng nghĩa với thời gian chụp diễn ra lâu hơn.

4. Phụ nữ mang thai có chụp MRI được không?

Chụp cộng hưởng từ là phương pháp chẩn đoán hình ảnh không sử dụng tia X nên không gây nhiễm xạ cho người bệnh, kể cả phụ nữ có thai như trong chụp X-quang hay CT. Do đó, chụp MRI khá an toàn cho sức khỏe của mẹ và bé.

Tuy nhiên, trong ba tháng đầu thai kỳ, thai phụ thường được khuyên không nên chụp cộng hưởng từ nếu không thực sự cần thiết.

5. Chụp MRI có tiêm thuốc cản quang không?

Bạn có thể được tiêm thuốc cản quang trước hoặc trong khi chụp MRI. Thuốc này có tác dụng cải thiện độ rõ nét và chi tiết của hình ảnh bên trong cơ thể. Hãy yên tâm vì thuốc cản quang an toàn cho sức khỏe. Nó được cơ thể hấp thụ và đào thải chứ không tồn tại vĩnh viễn.

Trong một số trường hợp, bệnh nhân xuất hiện phản ứng với chất cản quang, ví dụ như:

• Buồn nôn
• Đau ở chỗ tiêm
• Đau đầu sau khi kết thúc chụp MRI
• Tụt huyết áp dẫn đến cảm giác choáng váng hoặc ngất xỉu

Những phản ứng phụ này sẽ biến mất sau vài giờ. Bạn có thể khắc phục bằng cách nằm nghỉ ngơi tại cơ sở y tế cho đến khi các triệu chứng khó chịu biến mất hoàn toàn.

6. Chụp MRI có phát hiện ung thư không?

MRI không chỉ giúp phát hiện các khối u trong cơ thể mà còn tìm được dấu hiệu cho thấy chúng đã lan rộng. Bên cạnh đó, chụp MRI cũng là nền tảng giúp bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị ung thư như phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị. Chính vì thế, đây được xem là một trong những phương pháp tầm soát ung thư hiệu quả nhất.

7. Chụp cộng hưởng từ có phải nhịn ăn không?

Không. Bạn không cần nhịn ăn trước khi chụp MRI. Ngược lại, bạn còn được khuyên nên ăn uống đầy đủ, giữ tinh thần ổn định để đảm bảo đủ sức khỏe cho quá trình chụp MRI.

8. Chụp MRI có giảm tuổi thọ không?

Phương pháp chụp cộng hưởng từ đã được chứng minh an toàn cho sức khỏe và không ảnh hưởng đến tuổi thọ con người.

9. Chụp cộng hưởng từ khác chụp CT như thế nào?

Chụp cộng hưởng từ và chụp CT đều được áp dụng để chụp các hình ảnh bên trong cơ thể con người. Khác biệt lớn nhất giữa chúng là chụp MRI sử dụng sóng vô tuyến còn chụp CT sử dụng tia X. Một số điểm khác biệt khác giữa hai phương pháp chẩn đoán hình ảnh này là:

– Khác biệt về nguy cơ gây ra cho sức khỏe:

Cả chụp CT và MRI đều tiềm ẩn một số rủi ro khi sử dụng.

Rủi ro chụp CT bao gồm:

• Gây hại cho thai nhi
• Có một liều lượng bức xạ rất nhỏ, tiềm tàng nguy cơ phát triển thành khối u ác tính (ung thư)

Rủi ro chụp MRI bao gồm:

• Tiếng ồn lớn từ máy gây ra các vấn đề về thính giác
• Tăng nhiệt độ cơ thể khi chụp MRI trong thời gian dài
• Gây ra hội chứng claustrophobia (hội chứng sợ không gian kín) cho bệnh nhân

– Khác biệt về lợi ích:

• Cả MRI và CT scan đều cho ra hình ảnh về các cấu trúc bên trong cơ thể. Tuy nhiên, chụp CT nhanh hơn và cung cấp hình ảnh của các mô, cơ quan và cấu trúc xương.

• Máy MRI rất thành thạo trong việc ghi lại hình ảnh giúp bác sĩ xác định xem có các mô bất thường trong cơ thể hay không. Hình ảnh chụp MRI chi tiết hơn so với CT.