BIẾN CHỨNG CỦA PHẪU THUẬT TUYẾN GIÁP

Ngày nay, tỷ lệ tử vong do phẫu thuật tuyến giáp hiếm khi xảy ra. Các biến chứng sau phẫu thuật tuyến giáp có thể gặp bao gồm tổn thương thần kinh hồi thanh quản, suy tuyến cận giáp và tụ máu cổ sau phẫu thuật v.v. Nhìn chung, ung thư tuyến giáp có xu hướng ảnh hưởng đến một nhóm bệnh nhân trẻ hơn với phần lớn bệnh nhân được chẩn đoán dưới 65 tuổi. Những bệnh nhân này thường không có các bệnh kèm theo khác có thể làm tăng khả năng mắc bệnh và tử vong sau phẫu thuật và quan trọng là, ở độ tuổi tương đối trẻ và tăng tuổi thọ của dân số trên toàn thế giới, tổn thương thần kinh hồi thanh quản và / hoặc suy tuyến cận giáp có thể có ý nghĩa, lâu dài ảnh hưởng  đến chất lượng cuộc sống.

Biến chứng thường gặp nhất liên quan đến phẫu thuật cắt tuyến giáp là hạ canxi máu thứ phát do suy tuyến cận giáp, có thể xảy ra do sự suy yếu tuyến cận giáp, gây choáng hoặc cắt bỏ tuyến cận giáp tại thời điểm cắt tuyến giáp. Các nghiên cứu khác nhau đã báo cáo sự khác biệt lớn về tỷ lệ hạ canxi máu sau phẫu thuật, với suy tuyến cận giáp thoáng qua được báo cáo ở 50% bệnh nhân và suy tuyến cận giáp vĩnh viễn được báo cáo ở 0,5%- 2% bệnh nhân. Tỷ lệ biến chứng này đã được báo cáo là tăng ở những bệnh nhân phẫu thuật cắt bỏ tuyến giáp vì ung thư tuyến giáp và những người trải qua phẫu thuật lại. Tổn thương ở nhánh bên ngoài của dây thần kinh thanh quản trên có thể dẫn đến khàn tiếng, cường độ âm giảm và khó hát. Tỷ lệ  tổn thương thần kinh thanh quản dao động từ 0,9 đến 3%; các phương pháp phát hiện tổn thương thần kinh thanh quản là điện cơ đồ và soi thanh quản. Tổn thương dây thần kinh hồi thanh quản có thể rõ ràng hơn và có ý nghĩa lâm sàng hơn, đặc biệt với tổn thương thần kinh hồi thanh quản  hai bên. Tổn thương  một bên đối với dây thần kinh hồi thanh quản có thể liên quan đến khàn giọng, nhiễm trùng và ho, trong khi tổn thương hai bên có liên quan đến chứng mất ngôn ngữ và khó thở, trong các trường hợp nghiêm trọng, có thể phải phẫu thuật mở khí quản. Tỷ lệ tổn thương dây thần kinh hồi thanh quản  dao động từ 2 đến 12% và thường là thoáng qua, mặc dù có thể mất đến 6 tháng -  12 tháng để hồi phục; tổn thương vĩnh viễn có thể xảy ra ở 0,4 - 2% bệnh nhân. Tỷ lệ tổn thương dây thần kinh hồi thanh quản cao hơn khi phẫu thuật được thực hiện cho bệnh Graves, ung thư tuyến giáp hoặc phẫu thuật tuyến giáp tái phát. Trong một nghiên cứu trên 871.644 bệnh nhân được phẫu thuật cắt bỏ tuyến giáp với việc ghi nhận thường xuyên tổn thương dây thần kinh trong suốt quá trình từ năm 1993 đến 2008, tỷ lệ tổn thương thần kinh hồi thanh quản là 1%, trong thời gian nghiên cứu sau phẫu thuật 30 ngày. Trong nghiên cứu của Kathryn E. Coan và Tracy S. Wang, tỷ lệ tổn thương cao hơn (2%) ở những bệnh nhân phẫu thuật ung thư tuyến giáp, so với bệnh nhân phẫu thuật cho bệnh lành tính (0,6%; p <0,001).

BSCK1 NGUYỄN DUY TRÌ

BV UNG BƯỚU TPHCM