TONGFA JSC

Điểm dễ nhầm là chỉ nhìn vào ký hiệu như “bánh 100 mm, tải 150 kg” rồi xem đó là toàn bộ quy cách. Hai bánh xe có cùng đường kính và cùng tải danh nghĩa vẫn có thể khác hoàn toàn về bề rộng, chiều cao lắp, bán kính xoay, loại bạc đạn, kích thước mặt bích hoặc vật liệu tiếp xúc sàn. Vì vậy, khi đối chiếu quy cách cần đọc cả kích thước – tải – cấu tạo – giao diện lắp – điều kiện vận hành.

Một bảng quy cách thực tế thường có các trường như:

Kích thước bánh xe quyết định hình học vận hành

Thông số đầu tiên thường xuất hiện trong catalog là đường kính bánh xe, ký hiệu phổ biến là D. Các cỡ 75, 100, 125, 150 hoặc 200 mm là những kích thước thường gặp trong nhiều dòng bánh xe đẩy, nhưng đây không phải một dãy kích thước bắt buộc cho mọi nhà sản xuất.

Đường kính ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng bánh vượt qua khe, gờ và các điểm không bằng phẳng. Khi gặp một chướng ngại có cùng chiều cao, bánh có bán kính lớn tạo góc tiếp cận thuận lợi hơn và cần lực đẩy nhỏ hơn so với bánh nhỏ. Vì vậy, đường kính không chỉ là thông số để kiểm tra “bánh có vừa hay không”, mà còn liên quan đến lực khởi động và khả năng vận hành trên nền thực tế.

Đi cùng đường kính là bề rộng mặt bánh. Bề rộng lớn làm tăng diện tích tiếp xúc và có thể giúp phân bố tải trên nền tốt hơn, nhưng lực cản lăn và khả năng xoay tại chỗ còn phụ thuộc vật liệu, độ cứng, hình dạng mặt lăn và tải tác dụng. Không nên kết luận rằng bánh càng rộng thì càng nhẹ hoặc càng dễ xoay.

Với bánh xe có càng, cần đọc thêm:

·         Chiều cao tổng thể từ mặt sàn đến mặt lắp

·         Bán kính quay của cụm bánh xoay

·         Độ lệch tâm giữa trục xoay của càng và tâm trục bánh

·         Khoảng hở cần thiết để bánh quay đủ 360°

Hai mẫu cùng dùng bánh D100 mm có thể có chiều cao tổng thể và bán kính xoay khác nhau do cấu tạo càng khác nhau. Đây là lý do không nên dùng riêng đường kính bánh để xác định khả năng thay thế lẫn nhau.

Tải trọng phải được hiểu là tải trên từng bánh và trong điều kiện xác định

Khả năng chịu tải là thông số định lượng quan trọng nhất của bánh xe đẩy. Catalog thường công bố tải theo một bánh hoặc một cụm caster hoàn chỉnh. Tuy nhiên, tải danh nghĩa không đồng nghĩa với việc có thể cộng đơn giản tải của tất cả bánh rồi sử dụng sát giới hạn đó trong mọi trường hợp.

Với xe bốn bánh không có cơ cấu cân bằng tải, một cách tính thực hành thường dùng là giả định chỉ có ba bánh cùng chịu tải hiệu quả khi nền không hoàn toàn phẳng:

Tải yêu cầu trên mỗi bánh = (khối lượng xe tải hàng lớn nhất) / 3

Ví dụ, xe nặng 60 kg và chở tối đa 540 kg có tổng khối lượng 600 kg. Theo cách tính trên, mỗi bánh cần đáp ứng ít nhất 200 kg trước khi xét thêm hệ số cho va đập, tốc độ, nền xấu hoặc điều kiện vận hành đặc biệt.

Cách tính này phản ánh một vấn đề cơ học thực tế: khung xe và mặt sàn không tuyệt đối phẳng nên bốn bánh không phải lúc nào cũng chia tải bằng nhau. Với xe sáu bánh, hệ thống treo cân bằng hoặc kết cấu chuyên dụng, quy tắc phân tải có thể khác và phải theo thiết kế của hệ thống.

Khi đọc tải trọng, cũng cần phân biệt điều kiện thử hoặc điều kiện công bố. Khả năng chịu tải có thể bị ảnh hưởng bởi tốc độ di chuyển, quãng đường vận hành liên tục, va đập, nhiệt độ, loại ổ lăn và trạng thái nền. Vì vậy, một trị số “200 kg/bánh” chỉ có ý nghĩa đầy đủ khi đi cùng điều kiện mà nhà sản xuất áp dụng cho trị số đó.

Vật liệu bánh và mặt lăn cho biết bánh tiếp xúc với nền như thế nào

Cùng một kích thước và tải trọng, cảm giác vận hành có thể rất khác nếu vật liệu mặt lăn thay đổi. Quy cách vì thế cần chỉ rõ vật liệu lớp lăn và, khi bánh có kết cấu nhiều thành phần, cả vật liệu lõi bánh.

Một số nhóm thường gặp gồm cao su, polyurethane (PU), polyamide/nylon, gang hoặc các cấu trúc lõi kim loại phủ vật liệu đàn hồi. Mỗi nhóm tạo sự cân bằng khác nhau giữa biến dạng, lực cản lăn, tiếng ồn, độ bền mài mòn và khả năng bảo vệ mặt sàn.

Với vật liệu đàn hồi, độ cứng là thông số quan trọng hơn một mô tả chung như “PU mềm” hay “cao su cứng”. Độ cứng có thể được công bố theo các thang Shore phù hợp với vật liệu. Khi so sánh, phải đọc cả trị số và thang đo; một con số độ cứng đứng riêng không đủ để đối chiếu hai vật liệu.

Cơ chế ở đây khá trực tiếp: mặt lăn mềm biến dạng nhiều hơn tại vùng tiếp xúc, nhờ đó hấp thụ rung và đi qua sai lệch bề mặt êm hơn, nhưng năng lượng mất do biến dạng có thể làm tăng lực cản lăn. Mặt lăn cứng biến dạng ít hơn nên thường lăn hiệu quả trên nền cứng và phẳng, đổi lại truyền rung và tải tập trung xuống nền nhiều hơn.

Do đó, vật liệu là một phần của quy cách kỹ thuật chứ không phải thuộc tính trang trí. Khi ứng dụng có nhiệt độ cao, dầu, dung môi, hóa chất, nền nhạy cảm hoặc yêu cầu chống tĩnh điện, cần dùng đúng dữ liệu tương thích của vật liệu thay vì suy luận chỉ từ tên “PU”, “cao su” hay “nylon”.