CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ UNG THƯ TUYẾN GIÁP

Như thể hiện trong Bảng dưới, có hai yếu tố nguy cơ được chấp nhận đối với ung thư tuyến giáp biệt hóa tốt: bức xạ ion hóa và tiền sử gia đình. Bức xạ ion hóa được cho là gây ung thư thông qua đột biến soma và đứt sợi DNA. Khi các sự kiện thảm khốc như Chernobyl xảy ra, nguy cơ ung thư tuyến giáp liên quan đến tuổi và liều chiếu phóng xạ. Trẻ em và thanh niên dưới 20 tuổi dễ bị ung thư tuyến giáp do bức xạ nhất. Tương tự như vậy, những đứa trẻ trải qua xạ trị cho bệnh ung thư ở trẻ em, điều trị tuyến ức phì đại, v.v ... cũng có nguy cơ mắc ung thư tuyến giáp. Ngoài ra, tiền căn phơi nhiễm với bức xạ, ung thư tuyến giáp không phải thể tuỷ có tính chất gia đình cũng là những yếu tố nguy cơ. Nếu hai hoặc nhiều người thân độ một có ung thư tuyến giáp biệt hóa tốt, thì nó được coi là di truyền. Tuy nhiên, dạng di truyền của ung thư tuyến giáp biệt hóa tốt này có thể được theo dõi bằng xét nghiệm di truyền và chỉ chiếm hơn 5% trong số tất cả các loại ung thư tuyến giáp biệt hóa. Gần đây, một biến thể mầm trong HABP2 đã được xác định trong ung thư tuyến giáp không phải dạng tuỷ có tính chất  gia đình. Do đó, đối với phần lớn bệnh nhân ung thư tuyến giáp biệt hóa tốt, không có nguyên nhân rõ ràng về ung thư tuyến giáp được xem là lẻ tẻ. So sánh, đối với ung thư tuyến giáp dạng tủy, có tới 1- 7% bệnh nhân bị ung thư tuyến giáp dạng tủy lẻ tẻ  có đột biến gen và các hội chứng liên quan MEN2A và MEN2B. Xét nghiệm di truyền có thể xác định đột biến RET liên quan đến sự phát triển của ung thư tuyến giáp dạng  tủy, và sau đó xét nghiệm tiếp theo có thể xác định các thành viên gia đình có nguy cơ. Ngoài đột biến dòng tế bào mầm, có tới một nửa số bệnh nhân ung thư tuyến giáp dạng tuỷ  lẻ tẻ có một đột biến RET  không xác định. Không có yếu tố nguy cơ rõ ràng đối với ung thư tuyến giáp không biệt hoá. Tuy nhiên, ung thư tuyến giáp không biệt hoá được cho là phát sinh từ một loại ung thư tuyến giáp biệt hóa tốt, và phổ biến hơn ở người lớn tuổi. Có một giả thuyết được đánh giá cao thứ hai đã được chấp nhận bởi các bệnh ung thư tuyến giáp biệt hóa tốt thường cần một đột biến thứ hai, thường là p53, để phát triển thành ung thư tuyến giáp không biệt hoá.

Bảng: các yếu tố nguy cơ được chấp nhận

Bức xạ

• Thảm hoạ Chernobyla hoặc Fukushimab
• Xạ trị ung thư trẻ em
• Điều trị mụn trứng cá, tuyến ức với phóng xạ
• Phơi nhiễm phóng xạ môi trường

Tiền sử gia đình

• Đột biến RET với MEN2A và MEN2B
• Các hội chứng và ung thư tuyến giáp không dạng tuỷ có tính chất gia đình

Ghi chú:

• a Thảm hoạ Chernobyl xảy ra ngày 25/4/1986
• b Sự cố vỡ lò phản ứng hạt nhân Fukushima 3/2011
• RET proto-oncogene tăng đột biến chức năng có liên quan đến sự phát triển của ung thư tuyến giáp dạng tủy
• MEN: tăng sản đa tuyến nội tiết

BSCK1 NGUYỄN DUY TRÌ

BV UNG BƯỚU TPHCM